Silivri’deki Marmara Cezaevi’nde tutuklu olarak bulunan seçilmiş Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan, cezaevinde 19 ay geçirdi. Bu süreçte kendisinin yerine atanan kayyımın ardından bir başka kayyım daha görevlendirildi. Şahan ile yargılandığı davalar ve ülke siyasetini ele aldık.
– Hakkınızdaki suçlamalarla ilgili duruşmalarda ilginç diyaloglar yaşanıyor. Özellikle Medicana Hastanesi ile ilgili iddialar üzerine sorularım var. Burada neyle suçlandınız ve ortaya çıkan durum nedir?
Medicana olayı gerçekten dikkat çekici bir durum. Eşi benzeri olmayan bir dönüşüm hikayesi bu. Durumu şöyle açıklayayım: Düşünün, Şişli’nin tam ortasında ofis alanı olarak ruhsatlandırılmış devasa bir bina var. Yaklaşık dokuz bin metrekarelik kaçak alan mevcut. Bu kaçak bölümler için yapı kayıt belgesi edinilmiş. Böyle büyük bir yapının hastaneye dönüşümü nasıl mümkün oldu? Cins değişikliği Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmiş, Sağlık Bakanlığı da hastane ruhsatını vermiş. Üstelik ne garip ki, bina kiralanmadan kısa bir süre önce valiliklere yazılar gönderilmiş ve yapı kayıt belgeli binalarda iskân aranmayacağı ifade edilmiş. Yani bina, belediyenin izni olmadan devletin çeşitli kurumları aracılığıyla hastaneye dönüştürülmüş.
Olayın hiçbir aşamasında Şişli Belediyesi’nin yetkisi yoktu. Bizden istenen tek şey projenin mevcut yapıya uygun olup olmadığına dair teknik bir yazıydı. Biz de sorduk ki burası hastane olacaksa deprem güvenliği nasıl diye? Bize üniversiteden alınmış bir rapor sunuldu. Yetki bakanlıklardaydı; belediye bu sürecin karar vericisi değildi.
Medicana’nın kendi yönetim kurulu kararıyla yaptığı resmi bağışla alınan çöp kamyonlarına gelecek olursak… Göreve geldiğimizde, Şişli’nin çöp toplama hizmeti yıllardır taşeronlarla yürütülüyordu. Her yıl büyük paralar harcanıyor, belediye aslında en temel görevini dışarıdan satın alıyordu. Biz de dedik ki bu böyle devam etmemeli; Şişli kendi çöpünü toplamalı ve her yıl taşerona giden para belediyenin kasasında kalmalı, bunu da her ortamda dile getirdik. Medicana da belediyeye 67 çöp kamyonu alınması için resmi bir bağışta bulundu. Para benim hesabıma yatmadı; yakınlarımın hesabına da yatmadı; tamamen belediyenin hesabına geçti. Kamyonlar Devlet Malzeme Ofisi’nden temin edildi ve hepsi kamu malı oldu. Sonra ben tutuklanınca, Şişli Belediyesi’ne yapılmış resmi bağışın bile başlarına sorun açacağını düşünmüş olmalılar ki, Şişli’nin çöp kamyonlarını rüşvet hikâyesine dönüştürdüler.
“YÜZLERİNE BAKARAK SORDUM”
Mahkemede şirket yetkilileri karşımdaydılar ve yüzlerine bakarak sordum: Ben sizden böyle bir talepte bulundum mu? Hayır dediler. Size biri gönderdim mi? Ona da hayır dediler. Peki sizden milyonlarca dolarlık bir talep gelirse neden bana söylemediniz? Bunu ifade etmeyi adaba aykırı bulduk dediler. Belediye adına milyonlarca dolarlık talepler olduğu iddiasında bulunan firma yetkilileri ne şikayette bulundu ne de görüşmeleri sırasında beni bilgilendirdi; ta ki tutukluluğumun 9’uncu ayına kadar…
Ama sonunda ortada ne var biliyor musunuz? 67 çöp kamyonu! Bugün hâlâ Şişli’nin caddelerini onlar temizliyor; belediye iki yıldır bunun için ihale açmıyor ve taşerona ödeme yapmıyor. Hesaplamalarımıza göre bunun halka sağladığı kamu yararı en az bir buçuk milyar lira değerinde! İnsan ister istemez düşünüyor ve gülüyor: Bana isnat edilen rüşvetin tamamı belediyenin garajında duruyor, üzerinde “Şişli Belediyesi” yazıyor ve her sabah vatandaşların çöplerini topluyor! Dünyada böyle bir rüşvet türü var mı bilmiyorum.
Benim söylemek istediğim çok basit: Her işlemi inceleyin; evrak orada, banka kaydı orada, kamyonlar orada. Ben 67 kamyonun hesabını veririm ama biri de şu suçlamanın delilini sunsun.
“KOMİSYONDA OLMADIĞIN PLANDAN TUTUKLANDIM”
– Yargılandığınız davalarla ilgili genel değerlendirmeniz nedir? Buradan adil bir karar çıkacağını düşünüyor musunuz?
Bu dosyaları konuştukça insan bu suçlamaların nasıl oluşturulabildiğine hayret ediyor. Mesela komisyonunda bile olmadığım bir plan nedeniyle tutuklandım! Plan o dönemde İBB Meclisinde iktidarda olan AK Parti oylarıyla geçmişti, muhalefet ise karşı oy kullanmıştı; ben komisyon üyesi bile değilim! Bunların hepsi belgelerle kanıtlanabilir durumda… Diğer suçlamalarda da aynı çizgide ilerliyor: Kestiğimiz cezalar, plan gereği kamuya devrettiğimiz alanlar ve deprem ile yangın güvenliğinde geri adım atmadığımız işler… Bir belediyeci olarak gerekeni yapıyorsunuz ama bakıyorsunuz ki görev diye yaptığınız şeyler suçlama haline geliyor! Bazı konularda onu bile arıyorum; hiç değilse konunun herhangi bir yerinde muhatabı olayım diyorum ama o yok… Ama sanık sandalyesindeyim.
Elbette haksızlık duygusuyla mücadele eden ilk ya da son kişi değilim! Türkiye’nin bugün en ciddi meselelerinden biri güven! Yurttaşların hukuka, kurumsal yapılara, yöneticilere ve geleceğe güvenebilmesi gerekiyor çünkü devlet dediğimiz yapı temelde bu güven üzerine inşa edilmiştir! Bugün bunun ciddi şekilde sarsıldığını görüyoruz ve sonuçları mahkeme salonlarıyla sınırlı kalmıyor; ekonomi yönetiminden günlük yaşamımıza kadar her alanda hissediliyor.
Devlet kurumları birbirleriyle bağlantılı çalışan büyük bir mekanizmanın parçalarıdır; eğer bu mekanizmanın çarklarından biri hukuktan uzaklaşırsa diğerlerinin de sağlıklı işlemesi zorlaşır! Adaletin eksik olduğu yerde kamu yönetimine duyulan güven azalırken toplumda huzur duygusu da zayıflar!
Bunun değişmesini arzuluyorum! İnsanlar yaptığı iş doğruysa devletin arkasında durduğunu yeniden hissetmeli! Hakkı yenilen işçi de buna hissetmeli; çocukları için adalet arayan anne de… Belediyede önündeki dosyaya bakıp doğru olan neyse onu yapmak isteyen memur da!
“BU ÇARK KIRILSIN”
Savunmamda bunu vurguladım: Bugün benim ayağıma bağlı olan zincir yarın başka biri için geçerli olabilir! Bana yapılan haksızlık yarın başkasına yapılmasın diye istemiyorum bu çarkın tersine döndüğünü görmek. Ben bu çarkın kırılmasını istiyorum!
– Çok kısa süre önce İstanbul’da büyük bir sel felaketi yaşandı; şehir plancısı olarak bu felaketin nedeni hakkında düşünceleriniz neler?
Her sel felaketinde ya da depremde aynı şeyleri tartışıyoruz: Kentleşme anlayışımızı, şehir planlarımızı… Sonrasında gündem değişiyor ama zarar gören yine kentlerimiz oluyor! Eğer kentin her santimetresini inşaat alanı ya da rant alanı olarak görürseniz en sonunda basacak toprak bulamazsınız! Bakın Şişli’de kişi başına düşen aktif yeşil alan neredeyse bir metrekarenin altında kalıyor; depremde açık toplanma alanlarımız arasında mezarlıklar var ki yaşayanların sığınacağı yerlerin mezarlık olması oldukça distopik… Aslında bu kent bize çok şey anlatıyor!
Gençken gözlerimle gördüm ki dere yatağının sınırlarının nasıl değiştirildiğini belgeleyen raporlar vardı ama su bunları anlamazdı… İmar aflarının temel sorunu burada ortaya çıkıyor: Siz yapının hukuki durumunu geceden sabaha değiştirebilirsiniz ancak zemin veya suyun hafızasını asla değiştiremezsiniz!
Kâğıtla doğa arasındaki mücadelenin sonunda hep doğa kazanacaktır!
Kuzey ormanları üzerindeki baskılar, Kanal İstanbul ısrarları ve Sazlıdere çevresindeki inşaat faaliyetleri gibi karmaşıklıklar aynı hikâyenin farklı sayfalarını yansıtmakta… Meseleyi mekânda adalet dediğimiz yere bağlamam da buradan kaynaklanıyor: Kentlerin gerçek sahipleri yerel yönetimlerdir ve bilim insanlarının söz sahibi olmadığı karar alma süreçleri İstanbul’u afetlere karşı daha kırılgan hale getiriyor.! Yanlış planlama kararlarının bedelini ödeyen yurttaşlardır!
Ama İstanbul hâlâ direniyor! Bu kentin artık kendine özgü bütüncül ve bağlayıcı planlama sistemine ihtiyacı var! Belki Boğaziçi Yasası gibi İstanbul’un doğal ve tarihi varlıklarını koruyacak özel imar yasalarını tartışmalıyız… Yeter ki demokratik siyasi iklimi yeniden tesis edebilelim!
Çünkü İstanbul’un geleceği burada yaşayan herkesin yaşam hakkıyla ilgilidir!
SİLİVRİ’DEN SİYASETE BAKIŞ
– Belediye başkanı olduğunuz Şişli’de kayyımın uygulamalarını takip edebiliyor musunuz? Bu konudaki düşüncelerinizi merak ediyorum.
Evet tabii ki takip ediyorum; arkadaşlarım bana bilgi veriyor, halktan gelen mesajlarla haberdar oluyorum… Gerçek şu ki demokrasi olmadan iyi yönetim mümkün değildir bunu en yakın örneklerden biri olan Şişli’de net biçimde görebiliyoruz.
Kayyum rejiminin ne olduğunu en basit haliyle anlatmak gerekirse: Seçilmiş bir belediye başkanının kaçacak yeri yoktur! Sabah pazara gittiğinizde kolunuzdan tutulur veya akşam mahalle toplantısında önünüze dosya konulur… Muhtar arar ya da esnaf kapıda sizi beklerken çocuk okula giderken derdini anlatmaya çalışır… Hesap biraz böyle verilir aslında… Kayyum geldikten sonra yön değişti çünkü seçilmiş yönetim halka hesap verirken atanmış memurun böyle zorunluluğu yoktur—dönüp bakacağı seçmeni veya oy isteyeceği mahallesi yoktur!… O hesabını onu oraya atan kişiye verir…
Daha önce Teşvikiye’de meydana gelen olaydan örnek vereyim: Ihlamur Yolu’nun başına tanınmış markaların etkinliği için on beş günlüğüne dört büyük yapı kuruluyor veya bazı binalara reklam asılması hedefleniyor… Mahalle sakinleri sabah uyandığında sokağın garip neon ışıklı vitrinlere dönüştüğünü görüyor fakat kimseye danışılmamış ya da muhtara bilgi verilmemiştir!… Muhtar haklı olarak soruyor ‘Halka sordunuz mu?’ Biz göreve geldiğimizde Nişantaşı’nda kamusal alanların reklam panolarına dönüştürülmesine karşı çıktığımızı belirtmiştik çünkü sokak değerinin belirleyicisi markalar değil yurttaşların ihtiyaçlarıdır!
Aynen şundan dolayı ben görevden alındığımdan beri en çok duyduğum konu yine çöplerdir… Birkaç ay önce sokaktaki çöpleri çekip beni etiketleyen yurttaşa cevap verdim ki ‘Tutukluyum kardeşim, artık kayyum yönetiyor!’ Bir belediyenin işi talimatlarla yürütülmez—mahalleyi tanıyabilmelisiniz,… Bu mesele Bir Öğün Bizden’in burslarından diyabetli çocuklara dağıttığımız sensörlerin eksikliğini gözlemlemek kayyum rejimini anlamak açısından yeterlidir… Bu farklı görevlerde yürütülen yarı zamanlı işler değildir…
