Borç baskısı kalkınma stratejilerini değiştiriyor

Yüksek borç ve artan gerilimler, yeni kalkınma yaklaşımlarına duyulan ihtiyacı ön plana çıkarıyor.

2022’den bu yana kalkınma projelerine akan özel sermayeyi üç kattan fazla artıran bir girişime öncülük eden Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, yıllık IMF ve Dünya Bankası toplantılarında, ülkelerin süregelen çatışmalar, resmi kalkınma yardımlarındaki düşüş ve artan borç yükleri gibi zorluklarla başa çıkmalarına yardımcı olmak için değişikliklere ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Ayrıca büyük bir demografik zorluğun da ortaya çıktığını belirten konuşmacı, önümüzdeki 10-15 yıl içinde yaklaşık 1,2 milyar gencin iş piyasasına katılmasının beklendiğini, ancak şu anda sadece 400 milyon iş imkanının mevcut olduğunu söyledi.

Borç yapılandırma en öncelikli konular arasında

Banga’ya göre, çözüm, her ülkenin ihtiyaçlarını karşılamak için kamu finansmanını, özel yatırımı, hayırseverliği ve teknolojiyi bir araya getirmeye bağlı olacaktır.

İngiliz Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İngiltere’nin yaklaşan G20 başkanlığı döneminde en yoksul ülkeler için borç yeniden yapılandırması ve diğer yardımları öncelikli konular arasına alacağını söyledi.

Ancak, İngiltere ve diğer zengin ülkelerin milenyumun başındaki büyük borç affı girişiminde olduğu gibi aynı düzeyde destek sağlayamayacaklarını belirterek, özel sektörün devreye girmesi gerektiğini söyledi.

Gelişmekte olan ülekeler de yeni yanıtlar peşinde

Gelişmekte olan ülkeler de yüksek borç seviyeleri, iklim değişikliği, kötüleşen eşitsizlik ve jeopolitik zorluklara verilen yanıtlardan hayal kırıklığına uğrayarak, Bretton Woods kurumlarının dışında da cevaplar arıyorlar.

Hindistan Uluslararası Ekonomik İlişkiler Araştırma Konseyi direktörü ve baş yöneticisi Shekhar Aiyar, bu hafta Küresel Kalkınma Merkezi’nin ev sahipliğinde düzenlenen bir etkinlikte, “Dünya, 2023’ten bu yana birçok açıdan daha kötüye doğru değişti” dedi.

“Gelişmekte olan ülkeler, yavaşlayan büyüme ve artan kırılganlık sarmalına yakalanmış durumda… aynı zamanda ikili yardımlarda da büyük bir azalma yaşandı.”

OECD Kalkınma Yardımı Komitesi üyesi ülkelerden gelen uluslararası yardımlar, 2025 yılında reel olarak yüzde 23 oranında azaldı ve bu, resmi kalkınma yardımı tarihindeki en büyük yıllık düşüş oldu. En büyük beş bağışçı ülke olan ABD, Almanya, İngiltere, Japonya ve Fransa, yardımlarını kesti ve bu kesintiler toplam düşüşün yüzde 96’sını oluşturdu.

Bu arada, ticaret, yatırım ve kalkınma konularından sorumlu resmi BM kuruluşu olan UNCTAD’a göre, gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borç stoku aynı yıl 12,3 trilyon dolara ulaşarak 2024 yılına göre yarım trilyon dolar arttı.

Yeni ortaklık ve yaklaşımlar

ABD Başkanı Donald Trump’ın kapsamlı gümrük vergileri, gerilimleri artırdı ve birçok gelişmekte olan ülke ve yükselen piyasayı, Amerika Birleşik Devletleri’ni içermeyen yeni ticaret ortaklıkları kurmaya yöneltti.

Hindistan Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman, Atlantik Konseyi’nin bir yayınında, kendi ülkesi gibi ülkelerin ikili ortaklıkları daha da geliştirmek için yoğun çaba sarf ettiğini söyledi.